Ngày 5/2/2026, tại Hà Nội, Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn (Bộ NN&PTNT) phối hợp cùng Công ty TNHH Phố Chợ tổ chức Hội thảo tổng kết 5 năm triển khai Mô hình/Giải pháp/Nền tảng kinh tế số AFDEX-EbankTRADE. Sự kiện đánh dấu bước chuyển mình quan trọng trong việc số hóa và tái cấu trúc chuỗi cung ứng nông sản, hướng tới một nền nông nghiệp liên kết sâu – bền – minh bạch – hiện đại.
Từ mục tiêu chung đến hệ sinh thái hài hoà
Phát biểu khai mạc, ông Lê Đức Thịnh – Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn – nêu rõ: “Không có sự hợp tác nào bền vững nếu mỗi bên chỉ chăm lo lợi ích riêng mình. Muốn đi xa, chúng ta phải chung một mục tiêu, xây dựng được lợi ích chung lớn hơn lợi ích tách rời.”
Theo ông Thịnh, những thách thức trong chuỗi cung ứng hiện nay – từ sản xuất nhỏ lẻ, thị trường rủi ro đến biến đổi khí hậu – đòi hỏi một tư duy hợp tác mới. Không chỉ là kết nối kỹ thuật, mà cần nền tảng niềm tin, tiêu chuẩn hóa, và minh bạch thông tin giữa các chủ thể: nhà sản xuất – HTX – doanh nghiệp – Nhà nước.
7 trụ cột của liên kết bền vững
Để xây dựng một hệ sinh thái liên kết thực chất, ông Thịnh nhấn mạnh 7 nguyên tắc cốt lõi:
- Mục tiêu chung và lợi ích hài hoà – Không liên kết để chia phần, mà để cùng thắng.
- Trung tâm điều phối rõ ràng – HTX và doanh nghiệp là động lực, nhưng cần cơ chế phối hợp tập trung, minh định vai trò.
- Minh bạch và niềm tin – Là nền tảng bền vững duy nhất cho mọi liên kết.
- Tiêu chuẩn và truy xuất – Sắp tới, Nghị định 98 sẽ được sửa đổi để tăng cường năng lực kiểm soát và truy xuất nguồn gốc.
- Hạ tầng dữ liệu dùng chung – Bộ dữ liệu vùng nguyên liệu, sản phẩm chủ lực sẽ là nền tảng mở phục vụ doanh nghiệp, người dân, địa phương.
- Quản trị rủi ro và bảo hiểm – Biến đổi khí hậu và giá cả bất ổn đòi hỏi cơ chế bảo hiểm nông nghiệp linh hoạt và dự báo rủi ro kịp thời.
- Vai trò Nhà nước đúng chỗ – Nhà nước không đi làm thay, mà là người “đi trước mở đường”, thúc đẩy cộng đồng phát triển qua HTX và tổ chức trung gian.
AFDEX-EbankTRADE – công nghệ kiến tạo niềm tin
Bà Nguyễn Thị Thanh Hà – Chủ tịch Công ty TNHH Phố Chợ – trình bày mô hình AFDEX-EbankTRADE như một hệ sinh thái kinh tế số đa tầng, tích hợp từ quản trị sản xuất, truy xuất, logistics đến thương mại điện tử và tài chính.
Các gói dịch vụ số được mã hóa như DV56 (Gà Mía Suối Hai), DV23 (Bò Wagyu – Cỏ Quế Ba Vì), DV14 (Sữa hạt Thần Nông)… đã tạo ra chuỗi giá trị liền mạch, minh bạch, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, mở ra cơ hội thương mại hóa sâu rộng.
Theo bà Hà, “AFDEX không đơn thuần là nền tảng công nghệ. Nó là khung kiến trúc tổ chức lại thị trường nông sản, với triết lý vận hành minh bạch – tự chủ – số hóa.”
Cơ hội vàng – nhưng không dành cho sự chậm trễ
Tiếp nối chương trình, ông Phạm Hồ Bắc – Tổng Giám đốc hệ sinh thái AFDEX-EbankTRADE – cảnh báo: Việt Nam chỉ còn chưa đầy một thập kỷ trước khi chính thức bước vào giai đoạn già hóa dân số. Trong 10 năm vàng này, hoặc chúng ta xây được nền tảng tăng trưởng mới, hoặc sẽ chịu gánh nặng dân số già đè nặng lên lực lượng lao động trẻ.
Ông Bắc nhấn mạnh: “Chúng ta đang có cơ hội chưa từng có về vị thế quốc tế – từ các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới (FTA) đến quan hệ chiến lược toàn diện với nhiều cường quốc. Nhưng để biến cơ hội thành kết quả, phải có nền móng đủ mạnh.”
Thực trạng hiện nay, theo ông, là nhiều doanh nghiệp nông nghiệp vẫn “đơn độc”: yếu về tài chính, công nghệ, phương pháp vận hành và đặc biệt yếu về năng lực xây dựng thương hiệu. Do đó, việc số hóa và chuẩn hóa theo chuỗi là con đường tất yếu để doanh nghiệp Việt nâng mình lên chuẩn quốc tế – vừa tham gia, vừa chủ động trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Từ thí điểm đến nhân rộng quốc gia
Hội thảo cũng ghi nhận các mô hình hợp tác quốc tế tiêu biểu: từ đối tác Trung Quốc chuyển giao công nghệ phân bón hữu cơ Cỏ Quế, đến doanh nghiệp Nga tham gia phát triển thực phẩm bản địa giá trị cao như xúc xích hun khói, mỡ muối…
Các mô hình liên kết được triển khai tại Suối Hai, Chương Mỹ, Từ Sơn, Hải Tiến bước đầu cho thấy tín hiệu tích cực, cả về năng suất, chất lượng và năng lực truy xuất. Trong giai đoạn 2026–2030, mô hình AFDEX-EbankTRADE dự kiến được mở rộng tới các xã/phường có tiềm năng nông sản chủ lực, gắn với chương trình khởi nghiệp và phát triển kinh tế cộng đồng.
Tái định nghĩa “liên kết” trong thời đại số
Phát biểu kết luận, ông Lê Đức Thịnh nhấn mạnh: “Không ai có thể đi đến từng nhà nông dân. Doanh nghiệp cũng không thể bao phủ hết mọi vùng nguyên liệu. Nhưng nếu chúng ta có hạ tầng dữ liệu mở, có HTX làm trung tâm, có công nghệ hỗ trợ – thì cộng đồng chính là lực lượng mở rộng liên kết.”
Ông khẳng định mô hình AFDEX-EbankTRADE chính là lời giải cho bài toán “kết nối trong phân mảnh” – một thách thức vốn dĩ tồn tại lâu nay trong nông nghiệp Việt.
“Hợp tác chỉ bền khi có niềm tin. Mô hình chỉ vững khi có trung tâm điều phối. Và tương lai của nông nghiệp Việt là số hoá – tiêu chuẩn – kết nối toàn cầu.” – Cục trưởng Lê Đức Thịnh.
